Towar przyjechał uszkodzony — co zrobić w pierwszych godzinach

Szkoda transportowa rzadko przegrywa się w sądzie. Zwykle przegrywa się ją w ciągu pierwszej godziny po dostawie — gdy kierowca się spieszy, magazynier podpisuje dokument bez uwag, a paleta trafia w kąt „do sprawdzenia później".

Poniżej porządek działań, który warto mieć spisany i przekazany osobom przyjmującym dostawy, zanim będzie potrzebny.

Pierwsza godzina: co zrobić przy odbiorze#

1. Nie podpisuj czystego dokumentu#

To jedyna czynność, której nie da się naprawić później. Podpis bez zastrzeżeń jest traktowany jako potwierdzenie, że towar wydano w stanie zgodnym z dokumentem przewozowym. Odwrócenie tego domniemania po fakcie jest trudne i kosztowne.

Jeśli cokolwiek budzi wątpliwości — wgniecenie kartonu, rozerwana folia, ślady zamoczenia, naruszona plomba — wpisz to do dokumentu konkretnie. Nie „towar uszkodzony", tylko „karton nr 12 wgnieciony na krawędzi, folia rozerwana, ślad zawilgocenia na dolnej warstwie".

2. Sprawdź plombę, zanim otworzysz kontener#

Numer plomby powinien zgadzać się z numerem w dokumentach. Rozbieżność albo ślady naruszenia to okoliczność, którą trzeba udokumentować przed otwarciem — potem będzie już nie do wykazania.

3. Zrób zdjęcia w odpowiedniej kolejności#

1. Plomba z widocznym numerem i drzwi kontenera przed otwarciem.
2. Ułożenie ładunku bezpośrednio po otwarciu, przed rozładunkiem.
3. Opakowanie zbiorcze uszkodzonych pozycji — z zewnątrz, z numerem kartonu.
4. Dopiero potem zawartość.

Odwrotna kolejność — najpierw zdjęcie zniszczonego produktu — nie pozwala wykazać, że szkoda powstała w transporcie, a nie po rozpakowaniu.

4. Nie utylizuj i nie naprawiaj#

Do czasu oględzin towar musi pozostać w stanie, w jakim przyjechał, razem z opakowaniem. Wyrzucone opakowanie to często koniec sprawy.

Terminy zgłoszenia#

Terminy wynikają z konwencji właściwej dla danej gałęzi transportu i różnią się między nimi. Poniższe wartości to typowe ramy — właściwy termin dla Twojej przesyłki wynika z konkretnej umowy przewozu i mającej zastosowanie konwencji.

Transport morski. Szkoda widoczna — zastrzeżenie przy wydaniu towaru. Szkoda niewidoczna — zgłoszenie zwykle w ciągu trzech dni od wydania. Termin na dochodzenie roszczeń jest krótki, zwykle roczny.

Transport lotniczy. Uszkodzenie — zwykle 14 dni od odbioru. Opóźnienie — zwykle 21 dni od dnia, w którym towar oddano do dyspozycji. Termin na wytoczenie powództwa to zwykle dwa lata.

Transport drogowy (CMR). Szkoda widoczna — zastrzeżenie przy odbiorze. Szkoda niewidoczna — zwykle siedem dni od dostawy, bez wliczania niedziel i dni świątecznych. Opóźnienie — zwykle 21 dni. Termin przedawnienia to zwykle rok, dłuższy przy winie umyślnej.

Dwie ścieżki, obie trzeba uruchomić#

Roszczenie do przewoźnika#

Podstawą jest odpowiedzialność przewoźnika za towar w okresie przewozu. Pamiętaj, że jest ona limitowana kwotowo — konwencje ograniczają odszkodowanie do określonej kwoty za kilogram, niezależnie od rzeczywistej wartości. Przy towarze drogim i lekkim limit pokryje ułamek straty.

Do zgłoszenia potrzebujesz zwykle: dokumentu przewozowego z zastrzeżeniem, faktury handlowej, packing listy, dokumentacji zdjęciowej, wyliczenia szkody i protokołu.

Zgłoszenie do ubezpieczyciela#

Jeśli masz polisę cargo, zgłoś szkodę równolegle, w terminie z warunków ubezpieczenia. Ubezpieczyciel zwykle kieruje komisarza awaryjnego, który sporządza protokół oględzin — dokument, który później bywa najmocniejszym dowodem.

Uwaga na zależność między ścieżkami: ubezpieczyciel po wypłacie odszkodowania wstępuje w Twoje prawa wobec przewoźnika. Jeśli przez zaniedbanie terminu zaprzepaścisz roszczenie do przewoźnika, może to wpłynąć na wypłatę.

Jak liczyć szkodę#

Wyliczenie powinno opierać się na dokumentach, nie na szacunku. Zwykle obejmuje:

• wartość towaru z faktury handlowej,
• proporcjonalną część kosztów transportu i ubezpieczenia,
• cło i inne należności przywozowe zapłacone od towaru zniszczonego,
• uzasadnione koszty ustalenia szkody, na przykład oględzin.

Utracone korzyści — niezrealizowana marża, kary umowne od Twoich klientów — zwykle nie są objęte odpowiedzialnością przewoźnika i bywają wyłączone z polisy. Jeśli mają dla Ciebie znaczenie, trzeba to uzgodnić przed transportem, a nie po szkodzie.

Częste błędy#

1. Podpis bez zastrzeżeń, bo „kierowca się spieszył". Pośpiech kierowcy nie jest okolicznością prawną.
2. Otwarcie kontenera przed sfotografowaniem plomby.
3. Zgłoszenie ustne zamiast pisemnego. Rozmowa telefoniczna nie zachowuje terminu.
4. Wyrzucenie opakowania po przełożeniu towaru.
5. Zgłoszenie do spedytora zamiast do przewoźnika. Spedytor pomaga, ale roszczenie kierowane jest do podmiotu odpowiadającego za przewóz — warto to ustalić od razu.
6. Czekanie na stanowisko ubezpieczyciela przed zgłoszeniem przewoźnikowi. Terminy biegną niezależnie.

Zastrzeżenie#

Tekst ma charakter informacyjny i przedstawia typowy przebieg postępowania reklamacyjnego. Nie stanowi porady prawnej. Terminy, zakres odpowiedzialności i limity odszkodowania wynikają z konwencji właściwej dla danego przewozu oraz z konkretnej umowy — i to one są wiążące. Przy istotnych kwotach skonsultuj sprawę z prawnikiem wyspecjalizowanym w prawie przewozowym.